{"id":1603,"date":"2025-01-22T10:34:47","date_gmt":"2025-01-22T05:34:47","guid":{"rendered":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/?p=1603"},"modified":"2025-01-22T10:34:47","modified_gmt":"2025-01-22T05:34:47","slug":"ozbekiston-shaharlarida-yerni-majburiy-olib-qoyish-kochmas-mulkni-buzish-va-majburiy-kochirish-land-home-justice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/uz\/1603\/","title":{"rendered":"\u2018O&#8217;zbekiston shaharlarida yerni majburiy olib qo&#8217;yish, ko\u2019chmas mulkni buzish va\u00a0 majburiy ko&#8217;chirish\u2019 &#8212; LAND HOME JUSTICE."},"content":{"rendered":"<p>Yerni majburiy olib qo\u2019yish, uylarni buzish va majburiy ko\u2019chirish bo\u2019yicha yangi ma\u2019ruza bilan tanishishni taklif etamiz : \u201c<a href=\"https:\/\/yeruyadolat.uwazi.io\/uz\/entity\/ciucpbqihb?page=1\">NOQONUNIY HARAKATLARNI SUNIY QONUNIYLASHTIRISH: O\u2018zbekistonda xususiy mulkni noqonuniy o\u2018zlashtirish, yerni tortib olish va majburan ko\u2018chirish<\/a>\u201d<\/p>\n<p>Tadqiqotda O\u2018zbekistonning 2016-yilda prezident hokimiyati o\u2019zgarganidan buyon amalga oshirilgan ulkan taraqqiyot yo\u2018li <strong>muntazam ravishda majburiy ko\u2018chirishlar va yerlarni noqonuniy egallab olish<\/strong> bilan bog\u2018liq bo\u2018lib, minglab va minglab odamlar zarar ko\u2018rgani ta\u2019kidlanadi. Taraqqiyot sifatida taqdim etilayotgan haqiqat shundaki, odamlarning uylari, jamoalari, sog\u2018lig\u2018i va turmushi vayron bo\u2018lmoqda, bu O\u2018zbekistonning bugungi <strong>inson huquqlari bilan bog\u2018liq eng dolzarb muammolaridan biridir<\/strong>. Ushbu davom etayotgan qonunbuzarliklar huquqiy ishonchning yo&#8217;qligi va mulk huquqlarining ishonchli emasligidan dalolat beradi, bu esa <strong>investitsiyalar, biznes o&#8217;sishi va mamlakatda barqaror rivojlanishga<\/strong> putur yetkazadi.<\/p>\n<p>Hisobot Land Home Justice tarmog&#8217;i a&#8217;zolari tomonidan intervyular, sud jarayoni monitoringi va keng qamrovli hujjatli tadqiqotlarni o&#8217;z ichiga olgan 6 yillik tahliliy tadqiqotining natijalarini taqdim etadi:<\/p>\n<p>Ushbu tadqiqotlarda Toshkent va Samarqanddagi 11 ta shaharsozlik loyihasini hujjatlashtirib, ularning har birida bir nechta majburiy ko\u2018chirish holatlari ko\u2018rsatilgan. Bir nechta asosiy xulosalar ishlab chiqildi.<\/p>\n<p>Tadqiqotga ko&#8217;ra, majburiy ko&#8217;chirish va yerni egallab olish holatiga <strong>ikkita asosiy omil<\/strong> sabab bo&#8217;ladi.<\/p>\n<ul>\n<li>Birinchidan, hujjatlashtirilgan holatlar bo&#8217;yicha, <strong>mansabdor shaxslar noqonuniy qarorlar <\/strong>chiqargan yoki boshqa yo&#8217;l bilan o&#8217;z <strong>vakolatlarini suiiste&#8217;mol qilgan<\/strong> holda odamlarning uylari ostidagi yerlarni korporativ qurilish kompaniyalari foydasiga tortib olishi va \/ yoki berishi.<\/li>\n<li>Ikkinchidan, <strong>sudlar tomonidan odamlarning qonuniy huquqlarini himoya qilishda tizimli ravishda layoqatsizligi <\/strong>sababli, yerlarni noqonuniy olib qo&#8217;yish to&#8217;xtovsiz davom etmoqda.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Aksariyat hollarda majburiy ko\u2018chirish va yerlarni musodara qilish \u201cjamoat ehtiyojlari\u201ddan ko\u2018ra xususiy tijorat manfaatlarini ko\u2018zlab, mulkni musodara qilish to\u2018g\u2018risidagi milliy qonunchilikka, shuningdek, inson huquqlari bo\u2018yicha xalqaro standartlarga zid ravishda amalga oshirilgan.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, milliy va xalqaro huquqda belgilangan protsessual kafolatlarga odatda rioya qilinmagan (masalan, istisno sifatida ko\u2019chirish, tegishli maslahat va xabarnomani ta&#8217;minlash majburiyati; ko&#8217;chirish paytida huquqlarni hurmat qilish; adolatli va haqqoniy kompensatsiya hamda muqobil uyjoy va himoya vositalarini ta&#8217;minlash: Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qurilishlar tufayli ko&#8217;chirilish va ko&#8217;chish bo&#8217;yicha asosiy tamoyillari va yo&#8217;riqnomalariga qarang; <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/sites\/default\/files\/Documents\/Issues\/Housing\/Guidelines_en.pdf\">BMTning Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar qo&#8217;mitasi (CESCR), Majburiy ko&#8217;chirish bo&#8217;yicha Umumiy izoh \u2116 7<\/a>).<\/p>\n<p>So&#8217;rovda qatnashgan odamlar doimiy ravishda davlat yoki xususiy qurilish kompaniyalari tomonidan <strong>qo&#8217;rqitish yoki majburlash<\/strong>, uylari va fermer xo&#8217;jaliklaridan voz kechishlari va ko&#8217;pincha yetarli miqdorda tovon to\u2019lanmasligi haqida xabar berishdi. Shahardan ko&#8217;chirish <strong>tartibsiz ravishda<\/strong>, shu jumladan tungi vaqtda va noqulay ob-havo sharoitlaridan yoki <strong>zarar ko&#8217;rgan shaxslarning zaifligidan<\/strong> qat&#8217;iy nazar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Aksariyat jabrlanuvchilar moliyaviy to&#8217;siqlar va adolatli sud jarayonining yo&#8217;qligi sababli <strong>himoya vositalaridan foydalana olmadilar<\/strong>, sudlar o&#8217;zboshimchalik bilan mansabdor shaxslar va qurilish kompaniyalari foydasiga qaror qildi. Kuzatilayotgan sud jarayonlarining aksariyat qismida sudlar <strong>konstitutsiyaviy va qonunchilik himoyasining mazmuni va ruhini e&#8217;tiborsiz qoldirgan<\/strong> yoki ishni tugatish uchun shubhali texnik usullardan foydalangan, <strong>xususiy mulk huquqlariga putur yetkazgan<\/strong> va ko&#8217;rinib turganidek, noqonuniy ekspropriatsiya va ko&#8217;chirishni tasdiqlagan. Masalan, sudlar &#171;davlat ehtiyojlari uchun&#187; mulkni tortib olish to&#8217;g&#8217;risidagi huquqiy qoidalarni xususiy qurilish kompaniyalari manfaati uchun ishlarni kengaytirish uchun &#171;qonun analogiyasi&#187; dan foydalangan yoki Uy-Joy Kodeksining munitsipal va idoraviy mulkdan chiqarib yuborish bilan bog&#8217;liq qoidalariga ishora qilgan. Sudlar, ayniqsa, yer va mulkni o&#8217;zlashtirish to&#8217;g&#8217;risidagi hukumat qarorlarining qonuniyligi sud tomonidan tekshirilganda, ishlarni tugatishda shubhali texnik omillarga tayangan.<\/p>\n<p><strong>Protsessual<\/strong> <strong>qonunbuzarliklar<\/strong><strong>, <\/strong>jumladan, jabrlanuvchilarning sud majlislariga taklif qilinmasligi ham kuzatildi. Sudlarning mulk huquqlarini himoya qilmayotgani doimiy ravishda majburiy ko&#8217;chirish va yerlarni noqonuniy egallab olish uchun muhim katalizator sifatida xizmat qilmoqda.<\/p>\n<p>Xulosalar odamlarning ruhiy va jismoniy farovonligiga, shahar jamoalariga (masalan, an&#8217;anaviy mahalla uyushmalari, kichik ko&#8217;p xonadonli uy-joylar) majburan ko&#8217;chirish va yerlarni noqonuniy egallab olishning <strong>og&#8217;ir va zararli ta&#8217;sirini ko&#8217;rsatadi<\/strong>.<\/p>\n<p>Boshqaruv nuqtai nazaridan, tekshirilgan to&#8217;rtta yirik mulkiy ob\u2019ektlar qurilishi <strong>jiddiy korruptsiya va pul yuvish belgilarini yaqqol ko&#8217;taradi<\/strong> hamda bunga aloqador xalqaro moliya institutlari, shu jumladan Osiyo taraqqiyot banki, Germaniya taraqqiyot banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Xalqaro moliya korporatsiyasi va Jahon banki to&#8217;g&#8217;ridan-to&#8217;g&#8217;ri ushbu xavflarga bog\u2019liq.<\/p>\n<p><strong>Asosiy taxsiyalar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Hukumat O\u02bbzbekistonning amaldagi qonunchiligi va davlatlardan majburiy ko&#8217;chirish va yerni noqonuniy egallab olishni taqiqlashni talab qiluvchi BMT ko\u02bbrsatmalariga muvofiq yer va mulkni xususiy tijorat manfaatlari yo\u02bblida olib qo\u02bbyishni <strong>darhol to\u02bbxtatuvchi qaror<\/strong> qabul qiladi.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/Documents\/Issues\/Housing\/Guidelines_en.pdf\"><em>UN Basic Principles and Guidelines on Development<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/Documents\/Issues\/Housing\/Guidelines_en.pdf\"><em>&#8212;<\/em><\/a><a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/Documents\/Issues\/Housing\/Guidelines_en.pdf\"><em>based Evictions and Displacement<\/em><\/a> <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/Documents\/Issues\/Housing\/Guidelines_en.pdf\">b<\/a>o\u2019yicha:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #800080;\">\u201cHar qanday ko&#8217;chirish (a) qonun bilan ruxsat etilgan bo&#8217;lishi kerak; (b) xalqaro inson huquqlari huquqiga muvofiq amalga oshiriladi; (c) faqat <strong>umumiy farovonlikni<\/strong> oshirish maqsadida amalga oshiriladi;\u00a0 (d) oqilona va mutanosib; (e) to&#8217;liq va adolatli kompensatsiya va reabilitatsiyani ta&#8217;minlash uchun tartibga solingan; va (f) ushbu ko&#8217;rsatmalarga muvofiq amalga oshiriladi&#8230;.Davlatlar inson huquqlari bo&#8217;yicha xalqaro majburiyatlariga mos kelmaydigan <strong>ko&#8217;chirishni taqiqlovchi<\/strong> qonunchilik va siyosiy choralarni ko&#8217;rishlari kerak. Davlatlar uy-joy yoki yerni da&#8217;vo qilish yoki musodara qilishdan, ayniqsa, bunday harakat inson huquqlarini amalga oshirishga yordam bermasa, imkon qadar maksimal darajada tiyilishlari kerak. Masalan, agar yer islohoti yoki qayta taqsimlash choralari, ayniqsa, ijtimoiy himoyaga muhtoj yoki mahrum bo\u2018lgan shaxslar, guruhlar yoki jamoalar manfaati uchun ko\u2018rilgan bo\u2018lsa, ko\u2018chirish asosli deb hisoblanishi mumkin\u201d&#8230;.<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\">Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo&#8217;yicha Oliy komissari boshqarmasi (OHCHR) ma&#8217;lumotlariga ko&#8217;ra,<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><span style=\"color: #800080;\">&#171;Yer oddiy tovar emas, balki ko&#8217;plab inson huquqlarini amalga oshirishning muhim elementi&#187; va &#171;to&#8217;g&#8217;ridan-to&#8217;g&#8217;ri foydalanishga ta&#8217;sir qiladigan va bir qator inson huquqlariga o&#8217;zaro bog&#8217;liq muammodir&#187; (<\/span><a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/land\">OHCHR va yer va inson huquqlari<\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/land\">)<\/a><\/p>\n<ul>\n<li>Hukumat yer va mulkni ekspropriatsiya qilish bo&#8217;yicha inson huquqlariga mos siyosatni <strong>isloh qilish dasturini<\/strong> amalga oshiradi, bu esa xususiy tijorat manfaatlarini ko&#8217;zlab xususiy ko\u2019chmas mulkni majburiy egallashni aniq taqiqlaydi hamda BMT Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar bo\u2019yicha Qo&#8217;mitasining O\u2018zbekiston uchun bergan tavsiyalarini amalga oshirib, ko&#8217;chirilgan va yashash manbalaridan mahrum bo&#8217;lgan odamlarni himoya qilishni ta&#8217;minlaydi.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><sup>\u00a0<\/sup>Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqtisodiy, Ijtimoiy va Madaniy Huquqlar Qo\u02bbmitasi (CESCR) O\u02bbzbekistonga <span style=\"color: #800080;\">ko\u02bbchirish sodir bo\u02bblgan joyda, ular oxirgi chora bo\u02bblishini hamda protsessual himoya va kafolatlarga rioya etilishini ta\u02bcminlash uchun huquqiy va siyosiy choralar ko\u02bbrishni tavsiya qildi,<\/span> masalan. <span style=\"color: #800080;\">Haqiqiy maslahatlashuvlar o&#8217;tkazish, tegishli va oqilona xabardor qilishni ta&#8217;minlash va oqilona vaqt ichida muqobil turar joy mavjudligini ta&#8217;minlash va qonuniy sharoitlarni ta&#8217;minlash tavsiya qildi.<\/span> Qarang: <a href=\"https:\/\/docstore.ohchr.org\/SelfServices\/FilesHandler.ashx?enc=4slQ6QSmlBEDzFEovLCuW3blC8tkbJsstoVw34Dgj3n8JdUIzZMXc0Czi48yLN5PUitxD9xXV8IgaE1cokKn37BvqRvrrLR4SyZ76awJ%2BGRE%2BkkGnsY06Te21a%2BsM8iN\">BMTning Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquqlar bo\u02bbyicha qo\u02bbmitasi, O\u02bbzbekistonning uchinchi davriy ma\u02bcruzasi bo\u02bbyicha yakuniy mulohazalar, 2022 yil mart)<\/a>.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Xalqaro moliya institutlari<\/strong> mamlakatdagi shaharda va qishloq xo\u2018jaligida qurilish loyihalarida inson huquqlari va pul yuvish xavfini adekvat tarzda hal qiluvchi O\u2018zbekiston bo\u2018yicha o\u2018z regional strategiyalarini chuqur &#171;<em>Due diligens&#187;<\/em>\u00a0ekspertizani tahlil qilish.<\/li>\n<\/ul>\n<p><em><span style=\"color: #800080;\">Land Home Justice (Yer Uy Adolat) O\u02bbzbekistonda majburiy ko\u02bbchirish va noqonuniy yer egallab olishga barham berish uchun kurashayotgan akademiklar, fuqarolik jamiyati mutaxassislari va faollar koalitsiyasidir. 2021-yildan beri Land Home Justice O\u2018zbekistonda shaharlardagi yerlarni tortib olish va majburiy ko\u2018chirish bo\u2018yicha a\u2019zolarimizning oldingi individual sa\u2019y-harakatlariga asoslanib, birgalikda tahlil, hujjatlashtirish va targ\u2018ibot ishlarini olib boradi.<\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yerni majburiy olib qo\u2019yish, uylarni buzish va majburiy ko\u2019chirish bo\u2019yicha yangi ma\u2019ruza bilan tanishishni taklif etamiz : \u201cNOQONUNIY HARAKATLARNI SUNIY&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[64],"tags":[],"class_list":["post-1603","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-accessible_uz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1603"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1605,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1603\/revisions\/1605"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/housing-uz.info\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}